جنگ های صلیبی؛ باب ورود تمدن اسلامی به اروپا

جنگهاي صليبي که دويست سال به طول انجاميد ، نخستین هجوم غرب صلیبی/صهیونی به تمدن اسلامی بود که در آن دوران در اوج خود به سر می برد و نتايج مختلف و مثبتي در ابعاد مذهبي، سياسي، اجتماعي، نظامي، اقتصادي و علمي و فرهنگي براي اروپائيان در پي داشت. از جمله اینکه اروپای غرق در بربریت قرون وسطایی از بابت جنگ های صلیبی به مخزنی از فرهنگ و علم و هنر دست یافت و علاوه بر تخریب آنها در سرزمین های اسلامی ، غنایم بسیاری از آن را برای خود برد که به گفته مورخین غربی ، بخشی از آشنایی اروپاییان وحشی و بربر با فرهنگ و تمدن از همان غنایم حاصل شد. از سوي ديگر مسلمين از اين جنگها صدمات زيادي را متحمل شدند که در کند شدن روند روبه رشد تمدن اسلامي نقش زيادي داشت. از جمله مضرات اين جنگها مي‌توان صرف وقت و هزينه فراوان براي بازپس‌گيري سرزمينهاي اسلامي، تلفات انساني و خسارات مالي، گسترش نفوذ سياسي برخي دول اروپايي مانند فرانسه در سوريه و لبنان، از دست رفتن موقعيت بازرگاني مسلمين در منطقه و نيز برادرکشي در نتيجه اتحادهاي سياسي با صلبيون و بالعکس را نام برد.

 

پرفسور خلیل اینالجیک (پدر تاریخ تمدن در ترکیه و رییس بخش تحقیقات تاریخی دانشگاه بیل کنت) آنچه جنگ های صلیبی از تمدن اسلامی به اروپا بردند را فراتر از حمام و عطر و صابون و غذاهای رنگین دانسته و آن را در حد پایه ها و اساس یک تمدن می داند که پس از رنسانس در اروپا و غرب ایجاد شد و معتقد است تمدن اروپایی اگرچه واجد آن معنویت تمدن اسلامی نبود اما بسیاری از دستاوردهای علمی و هنری آن را کسب کرد. پروفسور اینالجیک می گوید:

"...در واقع صلیبیون پس از جنگهای صیلبی منابع تمدنی را از سرزمین های اسلامی به غرب منتقل کرده و همین انتقال تمدن اسلامی به اروپا، پایه گذار رنسانس بوده است.

برای مثال در اروپا، به نخستین اسکولاستیک ها (متکّلمان مسیحی) مانند اسکات و دیگران تا قرن پانزدهم میلادی در بولونیا، فلسفه ابن رشد تدریس می شد. در علم نجوم آثار غیاث الدین جمشید کاشانی و الغ بیگ و پیش از او زکریای رازی، ترجمه می شد. راهبان اسکولاستیک اروپا برای آموختن فلسفه به اسپانیا (آندلس) می رفتند و در مدارس اسلامی به تحصیل مشغول می شدند. آثار ابن رشد وابن سینا، مانند "قانون" ترجمه می شد. یعنی فرهنگ اروپا تا قرون چهاردهم و پانزدهم میلادی از طریق تمدن اسلامی توانست به تمدن مدرن دست پیدا کند و آشکارا نشانگر فرهنگ اسلامی- ایرانی بود..."

 

اولین رجل اروپایی که نقش تحول آفرینی در غرب داشته و از پدران رفرم و علم و تمدن جدید در اروپا معرفی می گردد، سر اسقف و پاپ "سیلوستر دوم" بود که از 2 آوریل 999 تا 12 ماه مه 1003میلادی این مقام را داشته و با نام اصلی ژرب مخفف ژربرت متولد فرانسه، قبل از رسیدن به مقام پاپی، کلیه دروس آموزشی خود را به مدت 30 سال در مدرسه اوریاک در آندلس اسلامی گذراند.

اولین متون آکادمیک در غرب قرون وسطی در همین مدرسه اوریاک تدریس می شد، متونی در رشته های مختلف کلام و فلسفه و الهیات و منطق و ریاضیات و نجوم و هندسه و ... که از مدارس و دانشگاهها و کتابخانه های سرزمین های اسلامی شرق مانند بغداد و نیشابور و ری و شیراز آمده بود. از همین روی بود که در جنوب فرانسه و در شمال اسپانیا، مدرسه اوریاک را از پیشگامان ارتباط فکری جهان مسیحیت لاتین با جهان اسلام می دانند.[2]

اما ویل دورانت نویسنده معروفترین تاریخ تمدن در جلد چهارم از این کتاب، راههای نفوذ فرهنگ اسلام به اروپا را چنین بر می شمرد:

"... بازرگانی و جنگ های صلیبی، ترجمه هزاران کتاب از عربی به لاتین، مسافرت های دانشورانی از قبیل ژوبر، مایکل اسکات و ادلارباثی به اسپانیای مسلمان، جوانان مسیحی که والدین اسپانیایی ایشان، آنها را به دربار امیران مسلمان می فرستادند تا در آنجا تربیت شوند و رسوم شهسواری بیاموزند (زیرا اشراف مسلمان در شمار شهسواران و بزرگان هرچند مغربی محسوب می شدند) و نیز ارتباط هر روزه مسیحیان با مسلمانان در شام، مصر، سیسیل و اسپانیا و هر پیشرفتی که مسیحیان در قلمرو اسپانیا می کردند، به دنبال آن موجی از ادبیات، علوم، فلسفه و هنر اسلامی به قلمرو مسیحی انتقال می یافت..."


/ 0 نظر / 53 بازدید