آیا می توان تاریخ تمدن اسلامی را تکرار کرد یا خیر

شرح عکس: مسجد نصیرالملک - شیراز


امروزه مطالعه تاریخ تمدن اسلامی، فرازهای شگفت انگیزی را دربرابر محققان و پژوهشگران قرار می دهد که شاید پیش از این نظیرش را ندیده باشند . ویل دورانت در جلد چهارم تاریخ تمدن خود، درباره این شگفتی تمدن اسلامی می نویسد:

"... تنها در دوران های طلایی تاریخ بوده است که جامعه ای می توانسته مانند اسلام، در مدتی به همین کوتاهی (چهار قرن) این همه مردان معروف در زمینه حکومت، تعلیم، ادبیات، لغت شناسی، جغرافیا، تاریخ، ریاضیات، نجوم، شیمی، فلسفه و پزشکی به وجود آورد. قسمتی از این فعالیت درخشان از میراث یونان مایه گرفت اما قسمت اعظم آن بخصوص در سیاست و شعر و هنر، ابتکاراتی گرانبها بود..."


اینکه "آیا می توان تاریخ تمدن اسلامی را تکرار کرد یا خیر؟"، به نظر می آید سوال چندان دقیقی نباشد. تمدن های بسیاری اوج و حضیض و فراز و فرود داشته اند که از میان آنها، تمدن اسلامی به باور معتبرترین کارشناسان تاریخ و جامعه شناسی بالنده تر، پویاتر ، ریشه دارتر و انسانی تر و در عین حال الهی تر بوده که ریشه هایش در عمق زمین و ساقه هایش به آسمان ها متصل بوده است. پس این سوال و تردید که آیا تمدن اسلامی قابل تکرار است، اساسا پرسشی نابجا به نظر می رسد، چرا که به جز شواهد و مصادیق تاریخی، نشانه های بارز شکوفایی مجدد آن، هم اینک در سرتاسر جهان و به خصوص ایران اسلامی کاملا قابل مشاهده و بررسی است. این نشانه ها و شواهد انشاالله و اگر عمری باقی بود، به حول و قوه الهی، در مباحث بعدی این سلسله مباحث تحت عنوان "تمدن نوین اسلامی" مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

استاد رحیم پور ازغدی، محقق و کارشناس تاریخ اسلام در سخنرانی خود تحت عنوان "رنسانس اسلامی و تولید علم" درباره آینده تاریخ این تمدن می گوید:

"... ما یک بار کردیم و شد. چرا دوباره امتحان نکنیم؟ خطاب به دانشمندان و دانشجویان جهان اسلام باید گفت که ما تکتاز عرصه علم و تمدن بودیم، ترجمه متون علمی از جهان اسلام به غرب از قرن 9 تا 15 میلادی، تمدن امروز را بوجود آورد. اتوبان یکطرفه بوده. آری در حوزه علم و تمدن مسلمانان از قرن نهم تا پانزدهم یکه تاز علم در عالم بوده اند. در قرن چهارم هجری، مسلمانان در کدام حوزه علم نبوده اند و حرف اول را نمی زدند؟ در تمام علوم، نه سیر ترجمه بلکه سیل ترجمه صورت گرفت... آری ما کسی بودیم و ما می توانیم کسی باشیم ..."

/ 0 نظر / 63 بازدید