کشف نیروی جاذبه قرن ها قبل از نیوتن

در حالی که کشف قانون جاذبه زمین و فرمول های آن به اسحاق نیوتن در قرن هفدهم میلادی نسبت داده شده، اما اسناد و کتاب های موجود از دوران تمدن اسلامی حاکی است که دانشمندان اسلامی از قرن نهم میلادی، نیروی جاذبه زمین را می شناختند و آن را به اسامی مختلف همچون نیروی طبیعی نام نهادند و اطلاق طبیعی بر نیروی جاذبه زمین براساس این اعتقاد صورت می گرفت که اجسام به صورت طبیعی میل به مرکز زمین به عنوان مکان طبیعی خویش دارند و در صورتی که با وارد آمدن یک نیروی برخلاف میل طبیعی خویش از این مکان طبیعی فاصله بگیرند، تحت تاثیر نیروی جاذبه زمین سعی می کنند تا بار دیگر به مکان طبیعی خویش بازگردند.

اخوان الصفا در قرن نهم میلادی در رساله بیست و چهارم خویش برهمین معنا تاکید کرده و می نویسند:

"...اما منشاء سنگینی و سبکی در بعضی اجسام آن است که هرنوع از انواع جسم دارای مکان خاصی است که در آن قرار گرفته و جز به واسطه یک نیروی خارجی از آن جدا نمی شود و در صورت خروج از آن مکان و قطع شدن نیروی خارجی سعی می کند تا به همان مکان طبیعی بازگردد. در این حال اگر با مانعی مواجه شود، با آن به نزاع می پردازد و اگر در این نزاع توفیق یابد و به سوی مرکز عالم میل کند، آن را سنگین و در صورتی که ناکام شده، در جهت مخالف مرکز عالم یعنی فلک محیط میل کند، آن را سبک می نامند..."

 

علاوه براین، دانشمندان و فلاسفه مسلمان پی برده بودند که هر چه جسم بزرگتر باشد، نیروی جاذبه یا نیروی طبیعی که بدان اشاره شد، بیشتر است.

ابن سینا در اثر خویش، "الاشارات والتنبیهات" در همین مورد می گوید:

"... نیرو در جسم بزرگتر همچون نیرو در جسم کوچکتر وجود دارد به گونه ای که اگر به اندازه جسم کوچکتر از جسم بزرگتر جدا کنیم، این دو نیرو مساوی خواهند بود. لذا این نیرو در جسم بزرگتر قویتر و بزرگتر است یا به عبارتی نیروی آن افزون بر نیروی موجود در جسم کوچکتر است..."

دانشمندان مسلمان کاملا برخاصیت جاذبیت زمین وقوف داشتند و این مطلب از نوشته های ایشان به وضوح برمی آید. از جمله ابوریحان بیرونی در اثر خویش، "قانون مسعودی" می نویسد:

"... انسان ها در زمین برروی سطح بیرونی قطرهای کره ایستاده اند و برروی زمین، اجسام سنگین به سمت پایین میل دارند..."

همچنین در نوشته های "ابوالفتح عبدالرحمن منصور خاذنی" آمده است:

"... اجسامی که سقوط می کنند به سوی مرکز زمین جذب می شوند و اختلاف نیروی جاذبه تابع مسافت میان این مرکز و جسمی است که سقوط می کند ..."

عبدالرحمن خاذنی در کتاب خویش به نام "میزان الحکمه" نوشته:

"... جسم سنگین آن است که همواره با نیروی ذاتی خویش تنها به سوی مرکز عالم حرکت  می کند. مقصود آن است که سنگینی، همان نیروی حرکت به سوی نقطه مرکز است..."

"شریف ادریسی" جاذبه زمین را به جذب آن توسط آهنربا تشبیه می کند و در کتاب خویش"نزهه المشتاق فی احتراق الآفاق" می نویسد:

"...زمین همچون آهنربایی که آهن را جذب می کند، جاذب اشیای سنگین است..."

ملاحظه می شود که قرن ها پیش از امثال نیوتن، دانشمندان اسلامی در کتب خود، درباره نیروی جاذبه و قوانین حرکت و مسائل علمی مانند آن،سخن گفته بودند.


/ 0 نظر / 1099 بازدید