مردمی با نام فامیلی کاغذ ساز در تمدن اسلامی

پروفسور جاناتان بلوم (استاد هنرهای اسلامی و آسیایی کالج بوستون آمریکا) درباره نحوه رسیدن کاغذ به سرزمین های اسلامی و سپس دیگر مناطق دنیا می گوید:

"... در حدود سالهای 700 و 750 وقتی که ارتش مسلمانان به مرکز آسیا رسیده بود، آنها برای اولین بار با کاغذ روبرو شدند و خیلی سریع مقامات اداری مسلمانان شروع به استفاده از کاغذ کردند. می دانیم که در طول 50 سال کاغذ به سوریه رفت و چند سال بعد از آن در مصر دیده شد و بعد هم به شمال آفریقا رفت و بعد به سیسیل و بعد به اسپانیا رفت و اینگونه بود که اروپا یاد گرفت که چگونه کاغذ را درست کند..."

 

دکتر زیگرید هونکه نیز در تایید سخنان و یافته های دکتر جاناتان بلوم، درباره مسیری که کاغذ برای رسیدن به اروپا طی کرد، می نویسد:

"در سال 751 میلادی (130 سال بعد از ظهور اسلام) مسلمانان، اسیران جنگی چینی را که از چین همراه آورده بودند،درشهر سمرقندمقیم کردند و شرط آزادی آنان را ادامه شغل سابقشان قرار دادند. آنگاه معلوم شد که بعضی از اسرا در کارخانه کاغذ سازی کارمی کرده اند. همین سبب شد که در شهر سمرقند صنایع کاغذ سازی مهمی رشد کرد و ... از این شهر است که به طور سیل آسا کاغذ به سرتا سر کشور جریان یافت و اولین پیروزی باشکوهش را در پایتخت کشور یعنی شهر بغداد جشن گرفت... اروپای بیسواد، پس از اینکه کاغذ را شناخت و از خارج وارد کرد و مصرف نمود، تازه چند صد سال احتیاج داشت تا بتواند خودش آن را بسازد... از طریق سوریه (با کارخانه های کاغذ سازی در شهرهای دمشق و طرابلس) و همچنین از طریق فلسطین و مصر، صنایع کاغذ سازی، راه پیروزیش را به طرف تونس و مراکش و اسپانیا در پیش می گیرد و بالاخره اروپا بوسیله اعراب مسلمان ساکن جزیره سیسیل و آندلس با این جنس بسیار مفید آشنایی پیدا می کنند که در حقیقت یکی از ضروری ترین سنگ های بنای تمدن و یکی از ستون های حمل کننده جهان فکری است..."

 

ویل دورانت، نویسنده معروفترین کتاب تاریخ تمدن نیز درباره اولین کارخانه های کاغذ سازی در دوران تمدن اسلامی و راه یافتن آنها به اروپا می نویسد:

"... نخستین کارگاه کاغذ سازی در 794 میلادی (178 هجری قمری) در بغداد احداث شد. آنگاه مسلمانان این صنعت را به سیسیل و اسپانیا بردند. در قرن پانزدهم میلادی صنعت کاغذ سازی از اسپانیا و سیسیل به ایتالیا و فرانسه رسید ..."

 

اوج صنعت کاغذ سازی در تمدن اسلامی و انتخاب نام"کاغذ ساز"

 

رونق کاغذ به توسعه علم و دانش اندوزی که بسیار مورد علاقه مسلمانان بود، کمک کرد. به همین دلیل کار کاغذ و کاغذ سازی از جمله موارد تفاخر در جامعه اسلامی آن روز به شمار می رفت. آنچنان که دکتر احمد کارا مصطفی (استاد دانشگاه واشینگتن آمریکا) می گوید:

"... در آن زمان حتی بعضی از مردم نام فامیل خود را کاغذ ساز انتخاب می کردند. به عبارت دیگر نه تنها کاغذ در دسترس بود بلکه کم کم به یک صنعت گسترده تبدیل شده بود. بنابراین استفاده از کتاب بسیار بسیار راحت شده بود...."

 

خیابانی در بغداد برای کتابفروشان

رونق کاغذ و کاغذ سازی، باعث شد تا جد و جهد مسلمانان برای کتاب نویسی و تهیه نسخه های مختلف از کتاب ها اوج بگیرد و در نتیجه رونق بازار کتاب، بساط کتابخانه ها نیز دائر شود. پرفسور جاناتان بلوم (استاد هنرهای اسلامی و آسیایی کالج بوستون آمریکا) در باره این رونق و اوج می گوید:

"... تمام دانشی که از یونان و هند و آسیای میانه به دست آمده بود در کتاب ها و روی کاغذ نوشته شدند و این کتاب ها هم کپی و دوباره کپی و به اطراف فرستاده می شدند. برای مثال یک خیابان در بغداد برای کتابفروشان وجود داشت که بیش از صد مغازه در آن بود و هرکدام کتاب و کاغذ می فروختند و این زمانی بود که در اروپا یک صومعه بایستی خیلی خوش شانس بوده باشد که 4 یا 5 کتاب در ان وجود داشته باشد..."

 

/ 0 نظر / 229 بازدید