کپرنیک و کپلر؛ آخرین حلقه دانشمندان نجوم اسلامی

پرفسور جیم الخلیلی (استاد دانشگاه ساری انگلیس و نویسنده و راوی فیلم مستند "اسلام و علم") در مورد استفاده "کپر نیک" از تئوری های دانشمندان و منجمین اسلامی، براساس کتاب "تئوری های نجوم" وی می گوید:

"... این کتاب کپر نیک فوق العاده است و بسیاری از مورخان آن را سرآغاز انقلاب علمی اروپا معرفی می کنند. اولین گام حیاتی و ضروری در سفری که به فیزیک مدرن انجامید. اما کسی زیاد نمی شنود که کپرنیک، ایده ها و اطلاعاتش را از کجا بدست آورده بود. چنین برداشت می شود که گویی آنها را از ناکجا آباد بدست آورده است... شروع کتاب به طور کلی به زبان عربی است. این به یقین یک الهام واقعی است که به صراحت بیان می کند، یک مسلمان قرن نهمی داده های مشاهداتی فراوانی را در اختیار کپر نیک گذاشته است. منجمی به نام "البتانی" که در دمشق زندگی می کرده..."

دکتر لوییزا پیجونی (استاد دانشگاه پادوا ایتالیا) که در کنار پرفسور جیم الخلیلی، تحقیقات یاد شده را انجام داده است، با اشاره به کتاب کپر نیک می افزاید:

"...کپر نیک در کتابش از هیپاریکوس، بطلمیوس و غیره نام می برد و در ذیل آنها از کسی اسم می برد به نام "مکومتی آراسنفیس" که منظورش "البتانی" است.ابتدای کتاب دوم کپر نیک به زبان لاتین است. کپر نیک در حقیقت از مشاهدات "البتانی" به حد وسیعی استفاده می کند، مشاهدات درباره سیارات، خورشید، ماه و ستاره ها. او با ترجمه لاتین آن داده ها کار کرد، چیزی شبیه به داده های نجومی صوری. کتاب "زیج البتانی" درباره نقشه های ستارگان است که بخشی از آن به طور مستقیم در کتاب کپرنیک و کشفیاتش آمده است..."

 

پرفسور جیم الخلیلی (استاد دانشگاه ساری انگلیس) در ادامه تحقیقاتش و در ادامه اظهارات دکتر پیجونی اظهار می دارد:

"... کتاب کپر نیک مملو از سرنخ هایی است که همگی به منابع قدیمی دیگری اشاره می کند و با اینکه "البتانی" تنها ستاره شناسی است که کپر نیک نام او را ذکر می کند اما کارهای تحقیقاتی اخیر سرنخ هایی را کشف نموده حاکی از آنکه خیلی از ایده های کپرنیک برپایه کارهای دیگر عالمان اسلامی شکل گرفته است. واضح ترین این ادعا استفاده کپرنیک از یک ایده ریاضی است که توسط ستاره شناس مسلمان قرن سیزدهمی ایرانی بعنی خواجه نصیرالدین طوسی مطرح گردیده بود و از این جهت کپر نیک یا کپلر را اولین دانشمندان نجوم جدید نخوانده بلکه آخرین حلقه های دانشمندان نجوم اسلامی محسوب می کنند.

بررسی کاراگاهانه بیشتر نشان می دهد که کپر نیک از ایده های ریاضی برای توضیح حرکت سیارات استفاده کرده که به طرز چشمگیری مشابه نظراتی است که توسط دیگر ستاره شناس مسلمان مطرح گردیده اند. یک منجم قرن چهاردهمی سوری به نام "ابن شاطر". برای برخی مورخان این تشابه نمی تواند تصادفی باشد..."

 

پرفسور جرج سالیبا (استاد مرکز اسلامی و عربی دانشگاه کلمبیا) نیز برداشت ها و استفاده کپر نیک از ایده ها و کشفیات دانشمندانی مانند "ابن شاطر" را مورد تایید قرار داده و می گوید:

"... به نظر من کپر نیک براساس تجزیه و تحلیل گفته های خودش، از نمودارهایی استفاده  می کرده است که به نمودارهای ابن شاطر دانشمند و منجم مسلمان شباهت فراوان دارد و این را یک نفر که آن نمودارهای ابن شاطر را در دست داشته در اختیار کپرنیک قرار داده است تا با آنها مثلا مشکلات مربوط به کره ماه را حل کند یا مشکل سیارات فوقانی را حل کند و یا مشکل حرکت تیر را حل کند. او نمودارهایی را در اختیار داشته و آنقدر باهوش بوده که بتواند از پس آن نمودارها به تئوری اصولی که در عمق آنها وجود داشته پی ببرد.."

/ 0 نظر / 248 بازدید