دانشگاه هم از تمدن اسلامی به اروپا راه یافت

واقعیت این است که در آن زمان و در اروپای قرون وسطی، پدیده و نهادی به نام دانشگاه وجود نداشت. مدارس و دانشگاههایی که در شرق اسلامی و بعدا در آندلس دائر گردید، از طریق جنگ های صلیبی و مراودات آندلس اسلامی با شمال اروپا به این قاره راه یافت و نخستین مراکز آکادمیک و دانشگاههای اروپایی با تقلید از مدارس و حوزه های علمیه اسلامی تاسیس شد. جرج سارتن (بنیانگذار و پدر تاریخ علم) در این باره می نویسد:

"...مدرسه نظامیه بغداد که نام خود را از بنیانگذارش نظام الملک وزیر آلب ارسلان سلجوقی یافته بود، به عقیده پره ریبرا دو پاربخا (مورخ و مترجم اسپانیایی) سرمشق همه کالج های بعدی در شرق و غرب عالم بود ولی به هیچ روی قدیمی ترین مدرسه اسلامی به شمار نمی رفت..."

در برخی منابع علمی غربی نوشته شده که دانشگاههای معتبری مانند "بولونیا" و "پادوا" در ایتالیا و کمبریج و آکسفورد در انگلیس که در ابتدا مراکز آموزش کلیسایی بودند، از ساختار مدارس علمیه اسلامی مانند نظامیه های بغداد کپی برداری شدند.

پروفسور فوآد سزگین (رییس موسسه و موزه علوم اسلامی دانشگاه گوته فرانکفورت) نیز در تایید این یافته های تحقیقاتی و نظریه تاریخی می گوید:

"...در یونان باستان مفهومی به نام دانشگاه وجود نداشت. ساخت دانشگاه ها در اروپا نیز، بعد از قرن 13 میلادی آغاز شد. هنگامی که تاریخ نگاران علم به پیدا کردن منشاء دانشگاه برمی آیند، می بینند که نمی توانند به نتیجه ای دست پیدا کنند. در این خصوص اسلام شناس آلمانی به نام کارل هاینریش بکر، مطالعه بسیار مهمی را انجام می دهد. بکر آشکارا در بررسی خود به این نتیجه دست می یابد که، پایه تمام دانشگاه های اروپایی از دانشگاه های اسلامی برداشته شده است..."

 

جواز درس مدارس عالی اسلامی همان لیسانس امروز

 

حق مولف که در مدارس عالی اسلامی به شکل جواز درس عمومیت یافته بود با برقراری تشکیلات مدارس عالی در اروپا، به دانشگاههای اروپا راه یافت. این جواز درس مدارس عالی اسلامی در دانشگاههای اروپا به نام لیسانس Licence نامیده شد که امروزه هم هنوز در لغت زنده مانده است و احتمالا سند دیگری که در دانشگاههای اروپا داده می شد و آن را Baccalaureats  می نامند از همان اجازه تدریسی است که در مدارس عالی اسلامی مرسوم بوده و آن را "حق الروایه" می گفتند.

مسلمانان با دانشگاههایشان که از قرن نهم میلادی شکوفایی داشت و از زمان گربرت Gerbert که جریان ملاقات ها و روابط از آن طرف پیرنیه Pyrenaen ابتدا کم ولی رو به زیاد می رفت، اروپا را به فکر دانشگاه انداخته و زمینه را فراهم کردند. مراکز علمی اسلامی برای شغل های مختلف و مسائل علمی به طور کلی، نمونه هایی را در برابر چشم اروپا قرار داد. مسلمانان با دادن رتبه ها و درجات انجمن علمی (آکادمی) به افراد و با تقسیم بندی دانشکده ها (فاکولته) و با روش تدریس خود به اروپا سرمشق دادند. آنان نه تنها سازماندهی دانشگاه، بلکه سرفصل ها و مواد درسی آن را هم به مغرب زمین دادند.

زیگرید هونکه در کتاب "خورشید الله برفراز مغرب زمین" با چاپ عکس هایی از اولین دانشگاههای اروپا از جمله دانشگاه کمبریج درباره شباهت و الهام آنها از مدارس عالی اسلامی می نویسد:

"... ضمن اینکه دانشگاههای قدیمی اروپا به خصوص ساختمان های دانشکده های کمبریج، محوطه داخلی اش، مدارس علمیه اسلامی را بیاد می آورد، نمای خارجی و سردر آنها هم اکثرا با سمبل هایی از تمدن اسلامی تزیین شده اند. با استثنائات کمی، تمام دانشگاههای قدیمی اروپا نمای خارجی شان مخلوطی است از قلاع و مساجد آسیایی که مسجد، خود در گذشته سبک ساختمانش قلعه نظامی محسوب می شود..."


/ 0 نظر / 43 بازدید