گزارش یک طبیب معروف از بیمارستانی در دوران تمدن اسلامی

گزارشی به قلم پزشک معروف دوران تمدن اسلامی، "ابن ابی اصیبعه" که شاعر هم بود و در زادگاه پدری اش طب تحصیل کرده بود، در دست است. در این گزارش، امور مختلف و کارهایی که روزانه می بایست توسط رییس پزشکان مرتبا انجام گردد، شرح داده شده است. این یک گزارش عینی است؛ آنچه گویی امروز در بیمارستان های اروپا انجام می گیرد:

"... کار روزانه "ابوالحکم"، رییس بیمارستان نوری در دمشق، این بود که صبح بیماران را بازدید کرده، از وضع و حال ایشان مطلع می شد و به خواسته هایشان گوش می داد. معاونین او و همچنین پرستاران در این مدت با او بودند و هرچه او طبابت می کرد و یا دارو و دستور غذایی که می نوشت، دقیقا با تمام جزییات و بدون وقفه انجام می شد. بعد از اینکه دور بازدید صبحانه بیمارستان به پایان می رسید، به قصبه (حکومت) می رفت تا شخصیت های کشوری و صاحب مقام هایی را که بیمار بودند، بازدید کند.پس از این دوباره به بیمارستان بازمی گشت و در سالن بزرگ تدریس می نشست و به خواندن کتاب هایی مشغول می شد تا خود را برای تدریس آماده کند. نورالدین (خدا روحش را شاد کند) کتابخانه مفصلی در این بیمارستان ترتیب داده بود و آنها را در قفسه های بلندی که در سالن اصلی قرار داشتند مرتب کرده بود. طبیبان و بسیاری از محصلین علوم به اینجا می آمدند، پای درس او می نشستند. ابوالحکم برای طالبان علم، درس می گفت و با پزشکان درباره مسائل پزشکی و بیماری های نادری که عینا در بیمارستان ملاحظه شده بود، به طور تخصصی و در رابطه با عمل بحث  می کرد..."

 

پروتکل های طبی بیمارستان های معظم بغداد و شهر ری

 

در اسناد پزشکی دوران تمدن اسلامی آمده است که در بیمارستان ها با دقت کافی صورتجلسه (پروتکل) نوشته می شد. در این صورتجلسه ها، درباره معاینه، نظریه پزشک، دستورات پزشک و تاثیرات آنها، تغییراتی که در طول بیماری حاصل شده و خلاصه شرح بیماری یادداشت می شد. این صورتجلسه ها شامل شرح بیماری مریض هایی بود که در بیمارستان های معظم شهر بغداد و شهرری، در ربع اول قرن دهم میلادی تحت معالجه قرار داشتند. همین پروتکل های طبی یک هزار سال پیش برای پزشکان اروپا مدت صدها سال مانند گنج عظیمی مورد استفاده قرار گرفت و به عنوان کتاب علم طب مطالعه شد.

این بایگانی مملو از تجربیات، روی هم دسته و نخ پیچی شد، به وسیله مهمترین طبیبان جهان در قرون وسطی و بزرگترین طبیبان تاریخ بشریت تا آن زمان، یعنی زکریای رازی جمع آوری شد، که هم مورد استفاده و نتیجه گیری های علمی خودش و هم برای محصلین و طالبان علم طب مورد استفاده قرار گیرد.

/ 0 نظر / 46 بازدید