سبک زندگی؛ اساس تمدن اسلامی

آنچه بیش از هر گونه اندیشه و علم و تفکر، تمدن اسلامی را در میان دیگر ملل و سرزمین ها بسط داد، نوعی سبک زندگی بود که از آیات الهی و سیره پیامبر اسلام(صل الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت ایشان(علیهم السلام) نشات گرفته بود. همان سبک زندگی که متخلق به اخلاق الهی بود و علاوه بر انسان سازی، افراد جامعه اسلامی را به سوی رستگاری و انسان طراز مکتب سوق داده و می دهد.

این سبک زندگی با عناصر ذیل از همان نخستین لحظات علنی شدن دعوت پیامبر مطرح شد:

همواره به یاد خدا بودن و با یاد خدا کارها را انجام دادن، تمسک به مناسک و آیین های دینی مانند نماز و روزه و ذکر و دعا و ...که در هر حال انسان را از خود جدا کرده و به یاد خدا به حال و هوایی دیگر می برد تا دیگر زرق و برق های دنیایی برایش اصل نباشد، تکیه برمحبّت اهل بیت (علیهم السلام) و الگو قرار دادن آنها در امور مختلف دنیوی و اخروی، لغو سنت های غیر انسانی درمورد دختران و بردگان، تساوی حقوق همه رنگ ها و نژادها و قوم ها و محور بودن تقوای الهی به عنوان تنها عامل برتری انسانها بریکدیگر آن هم نه فقط در برابر قانون اسلامی بلکه در پیشگاه عدل الهی، توصیه به کمک و یاری و برقراری عدالت اقتصادی از طریق خمس و زکات و انفاق و ...، عدالت طلبی و ظلم ستیزی، برنتابیدن حاکمیت و سلطه کافرین بر جامعه اسلامی و ...و انتظار فعال حضرت حجّت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) که مهمترین و اصلی ترین عنصر تعیین کننده برای عملکرد و رفتار و اهداف جامعه اسلامی پس از غیبت بوده و هست.

نقل می شود آنچه مملکت 140 میلیونی ایران باستان را در برابر سپاه 60 هزار نفری مسلمانان به زانودرآورد، همین سبک رفتار و زندگی بود. آن هنگام که سپاه ساسانی به چشم دید برعکس نظام طبقاتی حکومت خسرو پرویز و اجدادش، با همه اعضای ارتش اسلام یکسان و به عدالت رفتار می شود، محو و مفتون عدالت طلبی مسلمانان شد.

براساس همین اصول و قواعد، مسلمانان سبک زندگی خاصی برای خویش انتخاب کردند که در تمامی ابعاد زندگی، از هنگام تولد تا پس از مرگ نفوذ و کارآیی داشت. مسجد به عنوان مرکز فعالیت مسلمین آنچنان که مد نظر حضرت رسول اکرم (صل الله علیه و آله و سلم) و ائمه اطهار (علیهم السلام) بود ، نقش بسیار اساسی در طول تاریخ اسلام و شکل گیری تمدن اسلامی داشت. چنانچه همین مساجد در طول تاریخ 15 قرنی اسلام همواره مرکز و محور تمامی فعالیت های شخصی و جمعی مسلمانان بوده اند.

فعالیت های عبادی – اجتماعی و سیاسی جمعی همچون نماز جماعت (که در دستورات دینی برآن توصیه اکید شده )، نماز جمعه، حج و ...فعالیت های نوع دوستانه مثل انفاق و زکات و خمس و صله رحم و حق همسایه و برادر مومن را به جای آوردن، ادای حقوق خویشاوندان و مومنین و در راه ماندگان و ...احترام به خانواده و بزرگان و دانشمندان، فضیلت علم آموزی و آموختن و هزاران هزار اصل و دستور و قاعده زندگی که از قرآن و عترت یعنی دو میراث گرانقدر پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) برای بشریت باقی ماند، از دیگر محورهای سبک زندگی اسلامی بوده و هست.

برهمین اساس، معماری اسلامی شکل گرفت و طبق حرمت بیرون و درون خانه ها و منازل، اندرونی و بیرونی بوجود آمد، نوع پوشش مرد و زن براساس آیات و روایات و سیره معصومین شکل گرفت تا افراد جامعه اسلامی از شکل و شمایل بربریت به در آمده و آنچه خداوند برایشان نیکو داشته را برگزینند و شرایطی بوجود آید تا استعدادهای الهی آنها شکوفا شود. همین سبک زندگی به ساختار و محتوای علوم و فنون و فرهنگ و هنری که توسط مسلمانان پدید آمد نیز راه یافت و علم و فرهنگ و هنر اسلامی شکل گرفت که امروزه در مقابل تمدن اومانیستی و سکولاریستی غرب، برای خود هویت مستقل و ثابت و پایداری دارد .

این نوع سبک زندگی و رفتار در همه آثار فرهنگی و هنری بر جای مانده از تمدن اسلامی در سرزمین های مختلف از شرق تا غرب عالم قابل مشاهده است. از همین روست که مسجد، مدرسه، خانه و محله و شهری که مسلمانان در آندلس بنا کردند، فارغ از خصوصیات و ویژگی های بومی منطقه، همان ساختار و محتوا را دارد که شهرها و محلات و مدارس و مساجد و خانه های استامبول و بغداد و اصفهان و قاهره و لاهور و هرات و کشمیر و بنگلور و ...

/ 0 نظر / 97 بازدید