معماری بدون امضاء اسلامی

یکی از ویژگی های معماری اسلامی که برگرفته از اعتقادات و باورهای اسلامی مبنی بر عدم خودنمایی و ابراز منیت ها بود، امضاء نکردن و ثبت نکردن اسامی سازندگان و معماران بناها و اماکن پرشکوه اسلامی و یا قراردادن اسامی در گوشه های پنهان و پایین هر بنا بود. آنچه که شاید در هیچ مرام و مکتب و ایدئولوژی سابقه نداشت و به هنر اسلامی


دکتر اسدالله شفیع زاده، نویسنده و پژوهشگر معماری اسلامی:

"... آنوقت معماری که انجام می دادند، معماری نبود که در آن منیت های خودشان را به ظهور برسانند و خودنمایی وجود نداشت. برهمین اساس معماری بی امضای دوره اسلامی بوجود آمد. مسجد جامع اصفهان را چه کسی طراحی کرده است؟ شاید در طول تاریخ اسامی خاصی از معماران برده شده باشد ولی مشخص نبوده است. در واقع این معماری تذکری بود. تذکر هنری بود که به انسان ها یادآوری می کرد از کجا آمده ایم و به کجا می رویم تا در واقع انسانیت خود را به یاد داشته باشیم. به همین جهت درس اول خلاقیت در معماری اسلامی درسی است که اصلا "تو" و "منیت" های تو نباشد. و معماری بی امضاء حاصل این تعریف است. در مسجد شیخ لطف الله که نام استاد حسین اصفهانی آورده شده با کلماتی مثل الحقیر و الدرویش همراه شده است. یعنی این معماری را برای خودش انجام نمی داده است و برای باری تعالی انجام می داده است..."

 

دکتر کریم میرزایی، استاد دانشگاه هنر :

"... هنرمند نام خودش را زیر اثر نمی نویسد. این جزو ویژگی هنرمند مسلمان در دوران تمدن اسلامی است. هنرمند اومانیست نیست. انسان محور نیست آن گونه که از دوران رنسانس به بعد در دنیا رشد کرد و به جهان ما هم سرایت کرد. هنرمند در خدمت اهداف و رسالاتی است که در قرآن توصیه شده است. امضاء نزدن و رقم نداشتن آثار تا 200 سال پیش، نشان از این است که هنرمند خود را جزیی از اجزای کلانی می داند، از یک انضمام کلی می داند که خداوند آفریده است...."

 

پرفسور ابوالفضل ذابح، استاد تذهیب و آرایه های هنری:

"... خالق این تابلوی غبارنویسی در اینجا رقم(امضاء) نگذاشته، چون این هنرمندان معمولا کارهای عظیم هنری را که انجام می دادند، به صانع اصلی تقدیم کرده و خودشان را خیلی کمتر و پایین تر از او می دیدند که اگر اسم خودشان را هم می نوشتند با القاب بسیار فروتنانه آنها را بازگو می کردند و می نوشتند ... عبد مذنب الراجع الی الله ... بعد توصیفات اسماء حسنی الهی را می آوردند و در آخر عبارت "تراب اقدام مومنین مثلا عبدالله حسینی" که پدیدآورنده این تابلوی غبارنویسی عصر صفویه است... خیلی خودشان را در آن حد پایین می آوردند و این شاهکارها را به مقام الوهیت هدیه می دادند..."

/ 0 نظر / 43 بازدید