باغ های ایرانی ؛ نشانه های شگفت معماری اسلامی

از مهمترین عناصر معماری ایرانی اسلامی، باغ های ایرانی اسلامی است که یکی از نشانه های شگفت انگیز و بارز این نوع معماری محسوب می شود. باغ هایی که با جاری شدن جوی های آب ، تقسیم بندی سبزه زارها و درختان، نوع ساختمان ها و نورگیرها و ایوان ها و طاقی ها و ... شکل گرفته و همه این عناصر مجموعه ای را در باغ ایرانی اسلامی می سازد که براساس اندیشه و تفکر دینی و الهی بوجود آمده و باعث می شود علاوه بر آرامش جسم انسان ها، روح آنها را نیز تعالی داده و توجه آنها را به سوی هدف اصلی خلقت و ذات حق تعالی سوق دهد.


دکتر اسدالله شفیعی، پژوهشگر و کارشناس معماری اسلامی می گوید:

"...براساس همین تفکر اسلامی، اصل باغ در دل مومن است و معماری اسلامی این حقیقت را به عنوان تذکری در بناها و اماکن به صورت باغ ظاهری با آن جوی های آب و ردیف درختان و حوض ها و سبزه زارها و ... در خود گنجانده است. به انسان متذکر می شود که مسیر سعادت این است و قرآن جز ذکر و پندی برای بندگان خدا نیست و معماری اسلامی در واقع جلوه هنری این امر مقدس است که آن روح معنوی را برای ما تجسم می بخشد..."

  نحوه آرایش باغ با درختان و گل و گیاه گوناگون و شیوه قرارگرفتن حوض ها و جوی ها و فواره ها و جاری شدن آب در آنها که با شیوه ای منحصر به فرد ، با تکیه برنیروی خود آب های جاری و بدون نیاز به هیچگونه انرژی خاص دیگر از ویژگی های منحصر به فرد این باغ هاست که مانند باغ فین کاشان، باغ دولت آباد یزد، باغ شازده کرمان، باغ دلگشای شیراز و ... به عنوان یکی از میراث فرهنگی ایران در لیست میراث فرهنگ جهانی به ثبت رسیده است.

دکتر باربرا هلوینگ ، کارشناس انستیتو باستان شناسی آلمان در این باره اظهار می دارد:

"... یکی از مواردی که ایران به داشتن آن شهرت جهانی دارد، باغ های زیبای ایرانی است که مشخصات ویژه ای دارند. در این باغ ها همه چیز به صورت قرینه طراحی شده. از طرف دیگر باغ ایرانی دارای شیب ملایمی است که آب بتواند به راحتی در آن روان شود. امروز هم در طراحی باغ از این روش ها استفاده می کنند. ولی آنچه باغ های ایرانی را منحصر به فرد می کند، این است که این باغ ها، تضاد و اختلاف شدیدی با محیط پیرامون خود بوجود می آورند. با گفتن این نکته باغ های ماهان در نظرم مجسم می شوند که امروزه درست در دل کویر قرار دارند. به این ترتیب این باغ ها یک بهشت کوچک و سرسبز و خرم را در میان محیط خشک و برهوت و نامهربان بیرونی ایجاد می کنند ..."


از دیگر عناصر باغ های ایرانی/اسلامی ، عنصر آب است. صدای آب که در باغ های ایرانی شنیده می شود، خود تعالی دهنده ذهن و متوجه کننده آن به سوی راز و رمز خلقت است. این نوع جاری شدن آب که صدای خاصی دارد و به نوعی زمزمه طبیعت و یادآوری و تذکر عناصر و نشانه های خلقت است، از عناصر اصلی باغ های ایرانی و معماری اسلامی به شمار می رود. این نوع باغ ها به عنوان الگو در کشورهای غیر اسلامی دیگر مانند ایتالیا و اسپانیا که زمانی مسلمانان در آن ها حکومت داشتند، راه پیدا کرده و همواره به عنوان یکی از مصادیق شگفت انگیز معماری اسلامی تلقی شده چراکه برخلاف معماری مدرن در این نوع معماری روح انسان تعالی پیدا کرده و متوجه خلقت و حق تعالی می شود.

/ 0 نظر / 55 بازدید