شکل گیری ایران زیر لوای تمدن اسلامی

شرح عکس: سردر کاخ عالی قاپو در قزوین که قبل از مشابه خود در اصفهان ساخته شد اما در مقابل زیبایی و عظمت عالی قاپوی اصفهان از درجه پایین تری برخوردار است


با شکل گیری سلسله صفویه و رسمیت یافتن مذهب شیعه برای نخستین بار علاوه بر یکپارچه شدن ایران اسلامی پس از گذشت حدود 900 سال غلبه حکومت های ملوک الطوایفی و کوچک و بزرگ ، علماء و فضلاء وفقهای شیعه پس ازقرن ها،این بار فرصت یافتندتا با آزادی بیشتر و با استفاده از فرصتی که دوستداران آنها در حکومت صفویه ایجاد کرده بودند ، به بسط و ترویج سیره و سنت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیه السلام) پرداخته و تمدن اسلامی را گسترش و تکامل بخشند.

به شهادت تاریخ و نوشته ها و خاطرات و سفرنامه های اروپاییانی که در آن دوران به ایران سفرکرده و حتی مدتی را در این سرزمین سپری کرده بودند ( امثال شاردن و تاورنیه ) براثر همین آزادی فعالیت و محدوده عمل علماء و اعاظم شیعه ، پس از چند سال حاصل کار چنان کشور و امپراتوری بود که به لحاظ قدرت و فرهنگ و تمدن، حیرت همان اروپاییان را ( که تازه از سیاهی قرون وسطی رها شده بودند ) برانگیخت و آنها با حسرت در همان سفرنامه هایشان ، شکوه و جلال ایران اسلامی صفویه را به رخ اروپاییان کشیدند.

رونق حوزه های علمیه ، برپایی کتابخانه ها و مدارس دینی علمی ، شکوفایی فرهنگ و هنر اسلامی به خصوص در زمینه معماری و ...از ویژگی های این دوره در ایران بود.

یکی از مهمترین حوزه های علمی که در این دوره فعالیت داشت ، حوزه علمیه قزوین بود که با دو مکتب مهم و فلسفی دوانی و دشتکی به عنوان مکتب فقهی قزوین شهرت یافت. از ویژگی های این مکتب طرح حکومت اسلامی در حوزه های علمیه بود ( که تا آن روز کمتر سابقه داشت ) و در این طرح ، حدود و اختیارات فقیه ، مسئله نماز جمعه ، خراج ، مقاسمه و شیوه حکومت اسلامی مطرح می شد . همین مکتب و نیز مکتب فلسفی قزوین در زمان شاه عباس به اصفهان منتقل شد.

حوزه اصفهان مولود مبارک مدرسه قزوین بود ، علماء و فضلاء گروه گروه به درخواست شاه عباس از قزوین به اصفهان انتقال می یافتند و حوزه اصفهان به دست توانای علمای بزرگ قزوین مانند شیخ بهایی و میرداماد و میرفندرسکی و شیخ لطف الله تاسیس شد. در حوزه اصفهان که دنباله روی حوزه قزوین بود ، تمامی علوم اسلامی به علاوه طبیعیات ، ریاضیات و شگفتی های معماری تدریس می شد. همین تدریس شگفتی های معماری در حوزه علمیه اصفهان بود که از دل خود ساخت شاهکارهای معماری اسلامی را بیرون داد مانند مسجد شاه اصفهان با آن خصوصیات هنری و علمی ، حمام مشهور شیخ بهایی ، منارجنبان و مساجد و تکایای دیگر که هر یک علاوه بر برخورداری از ویژگی های هنری منحصر به فرد از خصوصیات علمی نیز بهره مند بودند.

دیگر چهره های برجسته علمی که در این دوره موجب شکوفایی حوزه علمیه اصفهان شدند عبارت بودند از :

شیخ محمد تقی مجلسی ملقب به مجلسی اول و فرزندش شیخ محمد باقر مجلسی ملقب به مجلسی دوم صاحب بحار الانوار ، صدر المتالهین شیرازی که مدتی مدرسه فلسفی اصفهان را رهبری می کرد ، ملا رفیعا نایینی و ملامحمد صالح مازندرانی صاحب شرح اصول کافی و ملا محمد باقر سبزواری و محقق خوانساری و مدقق شیروانی و فاضل هندی و میر محمد صالح خاتون آبادی و ...

/ 0 نظر / 494 بازدید