اولین دانشگاهی که مدرک تحصیلی اعطاء می کرد

در دوران طلایی اسلام حدود قرن نهم میلادی، نخستین دانشگاه‌هایی که به دانشجویان خود مدرک تحصیلی پزشکی اعطاء می‌کردند، تحت عنوان بیمارستان بر پا شدند. این مراکز دو منظوره بوده و حالت دانشگاه-بیمارستان داشتند. کتاب گینس که رکوردهای دنیا در آن ثبت می‌شود، دانشگاه "قرویین" (تأسیس ۸۵۹ میلادی) واقع در شهر "فاس" مراکش را به عنوان کهن ترین دانشگاهی که مدرک تحصیلی به دانشجویان خود اعطاء می‌کرد، معرفی نمود.

پروفسور سلیم تی اس الحسنی (استاد دانشگاه و رییس بنیاد علم و فن آوری و تمدن در منچستر انگلیس) درباره دانشگاه "قرویین" و چگونگی طرح و ساخت و تاسیس و سپس گسترش آن در کتاب "1001 اختراع؛ میراث مسلمانان در جهان ما" می نویسد :

"... یک مجتمع آموزشی مهم شامل مسجد و دانشگاه قرویین در شهر فاس مراکش دایر بود. این دانشگاه به همت "فاطمه فهری"، یک زن جوان مومن و پرهیزکار در دوران حاکمیت ادریسیان در سال 327 هجری قمری ساخته شد. فاطمه که زنی تحصیل کرده و تاجری موفق بود، پس از آنکه ثروت زیادی از پدرش به ارث برد، تصمیم گرفت تمام این ثروت را صرف ساختن یک مسجد–دانشگاه مناسب در شهر فاس کند. با شروع عملیات ساختمانی این پروژه، فاطمه روزه گرفتن در ساعات روز را آغاز کرد و تا زمانی که عملیات احداث به پایان رسید و ساختمان کامل شد، به این کار خود ادامه داد...این دانشگاه بسیار مجهز بود و وسائل و تجهیزات بسیار از جمله ابزارهای ستاره شناسی، اتاق زمان شامل اسطرلاب ها، ساعت های آفتابی و دیگر وسائل لازم برای محاسبه و تعیین وقت در آنجا یافت می شد.

علاوه بر ستاره شناسی، قرآن و الهیات، موضوعاتی چون حقوق، بلاغت و سخنوری، متون نظم و نثر، منطق، حساب، جغرافیا و طب در "قرویین" تدریس می شد و مورد تحقیق و مطالعه قرار می گرفت...شرایط ورود به این دانشگاه شامل یادگیری کل قرآن و داشتن دانش کافی در عربی و و اطلاعات عمومی مناسب بود..."


مسلمانان با دانشگاههایشان که از قرن نهم میلادی شکوفایی داشت و از زمان گربرت Gerbert که جریان ملاقات ها و روابط از آن طرف پیرنیه Pyrenaen ابتدا کم ولی رو به زیاد می رفت، اروپا را به فکر دانشگاه انداخته و زمینه را فراهم کردند. مراکز علمی اسلامی برای شغل های مختلف و مسائل علمی به طور کلی، نمونه هایی را در برابر چشم اروپا قرار داد. مسلمانان با دادن رتبه ها و درجات انجمن علمی (آکادمی) به افراد و با تقسیم بندی دانشکده ها (فاکولته) و با روش تدریس خود به اروپا سرمشق دادند. آنان نه تنها سازماندهی دانشگاه، بلکه سرفصل ها و مواد درسی آن را هم به مغرب زمین دادند.

زیگرید هونکه در کتاب "خورشید الله برفراز مغرب زمین" با چاپ عکس هایی از اولین دانشگاههای اروپا از جمله دانشگاه کمبریج درباره شباهت و الهام آنها از مدارس عالی اسلامی می نویسد:

"... ضمن اینکه دانشگاههای قدیمی اروپا به خصوص ساختمان های دانشکده های کمبریج، محوطه داخلی اش، مدارس علمیه اسلامی را بیاد می آورد، نمای خارجی و سردر آنها هم اکثرا با سمبل هایی از تمدن اسلامی تزیین شده اند. با استثنائات کمی، تمام دانشگاههای قدیمی اروپا نمای خارجی شان مخلوطی است از قلاع و مساجد آسیایی که مسجد، خود در گذشته سبک ساختمانش قلعه نظامی محسوب می شود..."

هنوز که در شهر علمی و دانشگاهی کمبریج قدم می زنید، مشاهده می کنید برخی خیابان ها و کوچه های آن مانند شهرهای قرون وسطی است که از حدود 600 سال پیش به همین شکل و شمایل حفظ شده است. درها و آجرها قدیمی است و ساختمان مدرسه فیضیه قم یا مدرسه نواب مشهد را تداعی می کند با حیاط و صحن وسیع و حوض و چمن و فضای سبز در اطراف که چهار طرف آن ساختمان و حجره قرار گرفته است. کالج کمبریج را به همان شکل قرون وسطی حفظ کرده اند و البته در کنارش به جای مسجد، کلیسا قرار داده و اتاق کوچکی برای نیایش. اگرچه اساسا کمبریج در ابتدا یک مدرسه اسقفی و مذهبی به شمار می آمده است.


/ 0 نظر / 35 بازدید