اولین دریانوردان مدرن؛ پرتغالی ها یا مسلمانان؟

واقعیتی وجود دارد که هنوز در علم جغرافی و نقشه کشی ثبت نشده و آن این است که دریانوردان مسلمانی که در اقیانوس هند دریانوردی می کردند، رقم هایی (مختصات جغرافیایی) به جای گذاشته اند که اگر آنها را با ارقام مدرن مقایسه کنیم، متوجه می شویم مسلمانان با اختلاف بسیار کم به ارقام مدرن امروزی دست یافته بوده اند. برای مثال در کتاب "سلیمان مهری" میان نقاط شرق آفریقا تا جاوه/سوماترا، هفت خط فاصله ای در شمال و جنوب خط استوا رسم شده است. مقایسه این فاصله ها با داده های جدید تنها 32 دقیقه اشتباه نشان می دهد. اگر فاصله میان آفریقا و سوماترا را 6 الی 8 کیلومتر در نظر بگیریم، درمی یابیم که مسلمانان تا چه اندازه در علم دریانوری پیشرفت کرده بودند. متاسفانه این اطلاعات تا به امروز، در علم جغرافی و کارتوگرافی ثبت نشده اند.

پروفسور فوآد سزگین ( مدیر انستیتو و موزه علوم و تمدن اسلامی در دانشگاه گوته فرانکفورت) درباره ابتیاع قطب نما توسط واسکو دوگاما از مسلمانان می گوید:

"...دریانوردان مسلمان یک چنین ابزاری را به واسکو دوگاما نشان داده بودند و گفته بودند که ارتفاع را بر روی کشتی در حال حرکت با این ابزار محاسبه می کنند. این ابزار نیز با نام «چماق یعقوب» به اروپا منتقل شد و بسیاری نیز فکر کردند این ابزار، اختراع یک اروپایی بوده است. اما در اصل، استفاده از این ابزار از قرن نهم میلادی در جهان اسلام آغاز شده بود..."

 

پایه گذاری دریانوردی مدرن در تمدن اسلامی

پرفسور فوآد سزگین در ادامه بازخوانی تحقیقات و پژوهش هایش در تاریخ دریانوردی متذکر می شود:

"...این باور که، پرتغالی ها پایه گذاران دریانوردی مدرن بوده و بهترین نقشه ها از اقیانوس هند و قاره آفریقا را کشیده اند، نظریه ای است که، جای بحث دارد. امروزه با استاد به منابع پرتغالی، با قاطعیت می توانیم این را اثبات کنیم که؛ پرتغالی ها قبل از آغاز سفرهای اکتشافی خود، نقشه های بسیار دقیقی که در جهان اسلام رسم شده بود را در دست داشتند و به خوبی می دانستند که برای سفر به آفریقا و هند، کدام مسیر را باید بپیمایند.

اینها را خود منابع پرتغالی می گویند. واسکو دوگاما اذعان می کند، هنگامی که با استفاده از این نقشه ها و بدون دراختیار داشتن قطب نمایی به اقیانوس هند می رسد،درشهر "مومباسا" می بیند که دریانوردان مسلمان نقشه های بسیار دقیقی و قطب نماهای بسیار پیشرفته ای در اختیار دارند. وی همچنین می گوید که کشتی های مسلمانان بسیار بزرگتر از کشتی های پرتغالی های بوده است. این شایعه که واسکو دوگاما به هند سفر کرده و پس از بازگشتش، نقشه دقیقی از آفریقا را رسم می کند ادعایست که علم نقشه کشی نمی تواند آن را بپذیرد. این نقشه را که می بینید، نقشه ایست که ادعا می شود تنها چند ماه پس از بازگشت واسکو دوگاما از سفر هند رسم شده است. چنین نقشه ای را در صورت مهیا بودن تمام شرایط نیز نمی توان ظرف چند ماه رسم کرد و برای رسم آن چندین سده زمان نیاز هست.

واقعیتی دیگر این است که تمام دریانوردانی که پس از واسکو دوگاما به هند سفر کردند، این را اعتراف دارند که نقشه های بسیار عالی که در هند وجود داشته را با خود به پرتغال برده و هیچ یک از این نقشه را خودشان رسم نکرده اند. اساساً این ادعا که پرتغالی ها خالق این نقشه ها و پایه گذار دانش دریانوردی هستند، افسانه ایست که در قرن 19 میلادی ساخته شده است..."


/ 1 نظر / 361 بازدید