مستغاثی دات کام

 
 
نویسنده : سعید مستغاثی - ساعت ۱٠:۳٧ ‎ب.ظ روز شنبه ۳ دی ۱۳۸٤
 

راز شب کریسمس

 

 

خیلی سالها پیش و در واقع قرن ها قبل ، در روزگار بعد از میلاد مسیح ، در یک شب سرد زمستانی پیرمردی از کنار کلبه خانواده فقیر و تنگدستی که در برآورده کردن نیازهای اولیه زندگیشان مانده بودند ، رد می شد . پیرمرد متوجه تنگدستی این خانواده و محرومیت آنها از مواهب زندگی شد . آن شب برفی ، شب تولد حضرت مسیح (ع) بود و پدر خانواده نتوانسته بود به مناسبت آن شب سور وسات معمولی یک جشن کوچک را برای خانواده اش ترتیب دهد تا شب شادی برای بچه هایش بوجود آورد.. پیرمرد متاثر از این موضوع متوجه درخت کاج شکسته جنب کلبه شد و تصمیم گرفت برای شادی دل کودکان این خانواده کاری کند ، پس تمام شاخ و برگ های این کاج شکسته را با شکلات و شیرینی تزیین کرد و از آن جا رفت. آن خانواده فقیر متوجه این هدیه شدند و آن را هدیه ای از سوی مسیح مقدس دانستند.

آن پیرمرد بعدها در آیین ها و مراسم سال نومسیحی جای پیدا کرد و برای بچه ها هدیه می آورد. همان که اکنون به بابا نوئل معروف است. این ماجرا را که یکی از دوستان مسیحی ارمنی تعریف می کرد ، روشن می سازد که چرا پیروان مسیح (ع) همه ساله در شب آغاز سال نو میلادی درخت کاجی را با چراغ هایی تزیین می کنند. چراغ هایی که یادآور شکلات و شیرینی هایی باشند که دل کودکان بی بضاعت را در شب سال نو شاد می کند. در قرون وسطی این درخت را درخت زندگی می نامیدند زیرا همیشه سرسبز است و از سویی دیگر نماد زندگی و روشنایی بود. در آن دوران باور داشتند که سن نیکلاس  ، مسیحی  بلند مرتبه ای که حامی کودکان بود ، وظیفه توزیع هدایای کریسمس بابانوئل را داشت و از بام خانه ای به بام خانه دیگر می رفت و از راه لوله بخاری وارد خانه ها می شد و جوراب های رنگی کودکان که برلبه شومینه دیواری و شاخه های درخت آویزان بود را پر از هدیه و شیرینی جات می کرد.

تا قرن نوزدهم این هدایا محدودتر و بیشتر اسباب بازی ، یک دست لباس یا روبان سر بود. در کشورهای اسکاندیناوی مردم طبق یک افسانه قدیمی در شب میلاد مسیح یک قطعه هیزم را آتش می زدند تا مشکلات و گرفتاریهایشان  با سوزاندن این هیزم از بین بروند. درخت کاج در سالهای نخست توسط سیب های سرخ ، گل ، روبان و شمع تزیین می شد. نام بابا نوئل نیز توسط دکتر مور ، نویسنده قصه های کودکان براین شخصیت گذارده شد و جایگزین نام سن نیکلاس گردید.

مسیحیان ایران که از فرقه گریگوری و منشعب از مسیحیت شرق هستند ، 6 روز بعد از آغاز سال نو میلادی را روز تولد و تعمید حضرت مسیح (ع)  می دانند در حالی که کاتولیک های رومی 6 روز قبل از آن یعنی 25 دسامبر را به این عنوان می شناسند. مسیحیان ایران از شب سال نو ، کاج را تزیین کرده و آیین های دیگری به جا می آورند و از روز ششم دید و بازدیدها را آغاز می کنند و کاج تزیین شده را تا آخر بازدیدها نگه می دارند. آنها در شب ششم در خوراک خود از خوردن گوشت قرمز امتناع می کنند و ضمنا جشن کریسمس را برگزار نمی کنند.

اولین جشن کریسمس برطبق یک تقویم رومی در 25 دسامبر 336 سال پس از میلاد مسیح برگزار شد و این بعد از آن بود که مسیحیت در اواخر دهه نخست سده سوم میلادی به عنوان دین رسمی امپراطوری روم شناخته شد و از آن جایی که رومیان باستان جشن های ویژه ای را برای الهه روشنایی ، انتهای فصل شخم وامثال آن  برگزار می کردند ، به برگزاری این جشن نیز مبادرت ورزیدند و سنت آن را بنا نهادند. در 1100 میلادی ، کریسمس به عنوان مهمترین جشن مذهبی اروپاییان درآمد و سن نیکلاس سمبلی از تبادل هدایا در بسیاری از کشورهای اروپایی شد.

 

تحقیقات نشان می دهد از سال 1876 که کلیسای انجیلی در ایران گشایش یافت ، هرساله مراسم کریسمس و شب ژانویه به طور علنی برگزار شده است. در شب کریسمس در کلیساها مراسم عشای ربانی برگزار می شود ، به این ترتیب که در ساعت یازده و نیم ، کشیش کلیسا از انجیل گزارش اولین عشای ربانی که توسط خود مسیح با شاگردانش اجرا شده را می خواند و خاطر نشان می سازد که مسیح خود دستور داد که این مراسم همیشه به یاد او نگهداری شود . بعد به وسیله دعا ، نان و شربت تقدیس می شود و سپس توام با خواندن سرود عشا مقدس ، نان و شربت خورده می شود و بعد اعضای کلیسا متفرق می گردند.

کلیسای گریگوری (ارامنه) معمولا در این مراسم و مراسم روز بعد ، بخور می سوزانند و شمع روشن می کنند و کشیش اوراد را به صدای بلند آواز مانند می خواند و مردم هم ایستاده در مراسم دعا شرکت می جویند. حال آنکه اعضای کلیسای انجیلی معمولا چنین رسمی ندارند و روی نیمکت ها می نشینند و نشسته فریضه خود را به جای می آورند.

در کلیسای ارتدوکس و کاتولیک تهران ، کشیش ها لباس مخصوص دربرمی کنند ، لکن در کلیسای انجیلی یا اصلا لباس مخصوص نمی پوشند و یا جامه خیلی ساده در برمی کنند. کاتولیک ها معمولا برای این روز شمایل های برجسته ای از حضرت مسیح می سازند که در صحن کلیسا به تماشای عموم می گذارند . ولی کلیسای پروتستان این تشریفات را ندارد. در مراسم عشای ربانی کلیسای کاتولیک ، اعضا و پیروان کلیسا فقط در خوردن نان شرکت می کنند و شربت مقدس را فقط کشیشان می خورند. در روز عید یعنی روز 25 دسامبر و یا 6 ژانویه ، ساعت 10 صبح جلسه همگانی در کلیساها برپا می شود و معمولا کلیه اعضای کلیسا هم حاضر می شوند.

در این روز نخست کشیش سخنرانی مفصلی نموده ، پیام او را برای جهانیان قرائت می کند و از روی اناجیل ، تاریخ تولد مسیح را خوانده که در همین حین دسته سرایندگان ، سرودهای مخصوص عید میلاد را می خوانند و در بعضی سرودها ، حاضرین در کلیسا نیز همراهی می نمایند.

بعضی کلیساها هم روز جمعه بعد از میلاد را عید رسمی می گیرند و ضمن آن از دوستان غیر مسیحی خود هم پذیرایی می کنند.

 

 

مطلب فوق را حدود دو سال پیش، در روزهایی که سردبیر مجله ای به نام "رویداد هفته " بودم ، به مناسبت عید کریسمس ، با همکاری دوست نازنین و همکار قدیمی ام علی علایی با انجام تحقیقات مفصل نوشتیم  تا عرض تبریکی هم برای همکاران مطبوعاتی مسیحی مان داشته باشیم . یادش در چنین ایامی بخیر!