مستغاثی دات کام

 
هجوم ارتش های بیگانه به ایران در "اشغال"
نویسنده : سعید مستغاثی - ساعت ٩:٠٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢۱ تیر ۱۳٩٠
 

 

تراژدی تهاجم

 

"تراژدی تهاجم" عنوان قسمت هشتم مجموعه مستند "اشغال" است که روزهای دوشنبه و سه شنبه 20 و 21 تیرماه از شبکه خبر پخش می شود. در این قسمت به فجایعی که در هجوم اولیه ارتش های انگلیس و روس به ایران وارد شد ، پرداخته می شود.

هر چند ایران در جنگ جهانی اول اعلام بی‌طرفی نمود، لیکن دولتهای درگیر وقعی به آن نگذاردند. جنگ جهانی بر کلیه امو کشور، از جمله ارزاق عمومی و کالاهای اساسی تأثیرات کمی و کیفی گذارد. کمبود مواد غذایی، مسأله نان و صفهای طولانی نانواییها و قحطی و افزایش بی‌رویة قیمتها مردم را به سمت فقر، بیماری و سرانجام مرگ سوق داد.

گزارش‌های رسیده از شهرهای مختلف کشور حاکی از کمبود و گرانی نان و آشفتگی مردم در سالهای جنگ است و تصویری دلخراش از اوضاع اجتماعی آن زمان ترسیم می‌کند.

جنگ موجب ویرانی مناطق وسیعی از کشور شد و حضور قشون بیگانه مشکلات فراوانی بر کشور تحمیل کرد. در این باره روزنامة ایران چنین نوشت:

مکاتیب و تلگرافات جگرخراشی که پیوسته از نقاط غارت‌زده از اشرار داخلی و دسته‌جات نظامی خارجی به ما می‌رسد فوق‌التصور رقت‌ خیز است و بدون آنکه بخواهیم داخل جزئیات آن گردیم هیئت دولت خصوصاً وزارت جلیله داخلیه را دعوت می‌نمائیم که به یک جنبش و فعالیت فوق‌العاده‌تری مبادرت نمایید. اشرار و کثرت دایم التزاید سارقین و سلب امنیت از دهات و طرق و شوارع دیگر اجازت نمی‌دهد که یک دقیقه در مقابل این حوادث لاقید بمانیم.

کمبود ارزاق عمومی، گرسنگی و رواج بیماریهای واگیردار موجب افزایش مرگ و میرو کاهش نفوس گردید و این امر خود موجب کمبود کارگر و افزایش دستمزد و بالنتیجه عاملی در افزایش قیمتها گردید. در این سالها روزنامه‌ها مملو از اخبار هولناک بود. خبرهای متعددی از عدم امنیت، سرقت، جنایت، قحطی، بیماری، گرسنگی و آمارهای بسیاری از مرگ و میر افراد به وفور به چشم می‌خورد. در سر مقاله‌ای تحت عنوان «مملکت در خطر است» که در روزنامة ایران منتشر شد می‌خوانیم:

اصل موضوع یعنی هویت مملکت از نقطه نظر مادی و معنوی در خطر است... تهاجم امراض مختلفه بیرحمانه دست به کشتار اهالی گشوده، نتیجه قحط و غلا اموال و دارایی مردم را مورد چپاول و غارت قرار داده، تخطیات اجانب و تشتت عناصر مختلفه تمامیت و استقلال ایران را دچار مخاطره نموده است. کمیت (افراد ملت) و کیفیت (استقلال آنها) هر دو در خطر است. کثرت امراض، شیوع وبا و گرانی و کمبود دارو همه اقشار اجتماع را تحت فشار قرار داده بود. گرانی به حدی بود که قشر متوسطه جامعه نیز امکان خرید دارو نداشت و فقرا به سرعت جان خود را از دست می‌دادند. در ستون ویژه تلگرافهای داخله روزنامه‌ ایران، خبر از تلفات مرض در کردستان، تقاضای طبیب به دلیل رواج بیماریهای عمومی در سیستان دستگیری اشرار و حمله به مال التجاره‌ها دیده می‌شود و بخوبی وضعیت اسفبار این دوران را آشکار می‌سازد. این وضعیت موجب بروز اعتراضهایی از جانب مردم به منظور تأمین آذوقه، رفع گرسنگی و اعطای امنیت گردید.

در قسمت " تراژدی تهاجم" ، بخشی از خاطرات شاهدان عینی جنگ جهانی اول که متاسفانه اکنون در قید حیات نیستند ولی خاطراتشان از آن روزهای غم انگیز ، ضبط و مکتوب شده است توسط روایان مجموعه بازخوانی خواهدشد . این خاطرات توسط محمد رضا محتشم جمع آوری و انتشار یافته است. همچنین قسمتی از خاطرات و سفرنامه ادیسن ای ساوترد (کنسول آمریکا و مامور ویژه طی جنگ جهانی اول) درباره مشاهداتش از گرسنگی مردم قحطی زده حکایت می شود. تصاویر و فیلم های منحصر به فردی از وضعیت اسف بار مردم اشغالزده طی سالهای جنگ جهانی اول ، از دیگر بخش های این قسمت است.

مجموعه مستند"اشغال" در 26 قسمت توسط سعید مستغاثی نوشته و کارگردانی شده و رضا جعفریان آن را برای گروه سیاسی شبکه خبر تهیه کرده است.