مستغاثی دات کام

 
 
نویسنده : سعید مستغاثی - ساعت ٧:٠٩ ‎ب.ظ روز شنبه ٢۱ آبان ۱۳۸٤
 

به یاد مصطفی عقاد ، فیلمساز سوری تبار مقیم هالیوود

 

در قلب ها

 

خواهد ماند...

 

شاید کمتر کسی از  تماشاگران  تلویزیون ایران  سراغ داشته باشيم که فیلم "محمد رسول الله "(ص) را ولو برای یک بار ندیده  یا موسیقی تاثیرگذار آن را در مناسبت های سالگرد تولد ، وفات و یا بعثت حضرت رسول اکرم (ص) از رادیو نشنیده باشد. براین اساس شاید بتوان مصطفی عقاد ، سازنده فیلم "محمد رسول الله"(ص) را پرمخاطب ترین فیلمساز خارجی در میان عموم مردم ایران دانست بدون اینکه اغلب او را بشناسند. حتی تا قبل از اینکه در پاییز سال 1370 به ایران بیاید و در آن نشست با اهالی سینما و مطبوعات ایران در کانون فیلم سینما شهرقصه بگوید در آمریکا تهیه کننده برخی فیلم های پلیسی و آثار ترسناک هم بوده است ، شاید اکثر سینمادوستان نیز براین باور بودند که تنها ساخته های سینمایی وی "محمد رسول الله"(ص) با نام اصلی "پیام" و "عمر مختار"( با نام اصلی "شیر صحرا") است.

اما در آن عصر یکی از روزهای پاییز سال 1370 ، مصطفی عقاد که به دعوت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی جهت ساخت فیلمی درباره زندگی حضرت امام خمینی به ایران آمده بود ، در جمع روزنامه نگاران و سینمایی ها و اعضای کانون فیلم سینما شهر قصه  گفت که تمام قسمت های سری فیلم های هالووین را تهیه کرده است  و جالب اینکه او تنها تهیه کننده ای بود که در طول حدود 30 سال در مقام تهیه کنندگی اجرایی مجموعه

فیلم های "هالووین" حضور فعال داشت به نوعی که به عنوان "پدر بزرگ فیلم های هالووین" شهرت یافت.

مصطفی عقاد در آن جلسه از خاطرات تولید فیلم های "محمد رسول الله" (ص) و "عمر مختار" گفت و حتی فیلمی از پشت صحنه "عمر مختار" برای حضار نمایش داد. او گفت یکی از کسانی که  فیلمنامه فیلم "محمد رسول الله" (ص) را قبل از ساخت خوانده و تایید کرده بود ، امام موسی صدر بوده که عقاد با وی روابط نزدیکی داشته است. به همین دلیل وقتی بعد از نمایش فیلم "محمد رسول الله" (ص) به وی پیشنهاد ساخت فیلمی درباره حضرت علی (ع) داده می شود ، مصطفی عقاد شرط می گذارد که در این فیلم بایستی تصویر حضرت امام علی (ع) نمایش داده شود ، یعنی بازیگری به جای ایشان بازی کند و آن بازیگر نبایستی کسی جز امام موسی صدر باشد. اما امام موسی صدر به هیچوجه این موضوع را نمی پذیرد و خود را در مقامی نمی بیند که در یک فیلم به جای مولا علی (ع) قرار گیرد.

به هرحال مسئولین وقت حوزه هنری با مصطفی عقاد برای ساخت فیلمی از زندگی حضرت امام خمینی به توافق نرسیدند و گفته شد که گویا دستمزد و شرایط عقاد برای ساخت چنین فیلمی بسیار بالا بوده و کلا تولید چینین فیلمی هزینه زیادی  برمی داشته که از توان مالی سینمای ایران خارج بوده است. اما اطمینان دارم که اگر مصطفی عقاد آن فیلم را می ساخت ، اثری ماندگار در تاریخ سینمای ایران و جهان باقی می گذاشت.

همچنانکه فیلم "محمد رسول الله"(ص) علیرغم همه کارشکنی های عوامل استعمار تاثیر شگرفی در میان مسلمانان و مردم آزادیخواه جهان برجای گذاشت. مصطفی عقاد در شرایطی آن فیلم را درباره پیامبر اسلام جلوی دوربین برد که تا آن زمان تمامی فیلم های  دینی و مذهبی  در هالیوود درباره پیامبران دیگر ساخته شده بود ؛ چندین فیلم از زندگی و به صلیب کشیده شدن حضرت عیسی (ع) ، فیلم پرخرج "ده فرمان" درباره حضرت موسی(ع) ، "کتاب آفرینش" راجع به برخی پیامبران خدا از جمله حضرت نوح و حضرت ابراهیم و ....ولی فیلمی از زندگی حضرت پیامبر خاتم ساخته نشده بود. گویی در هالیوود فشارهای بسیاری از جانب برخی جناح ها از جمله لابی یهود حاکم وجود داشت که چنین اقدامی صورت نگیرد. اما مصطفی عقاد با شجاعت و پشتکار توانست تکنولوژی هالیوود را به صحراهای لیبی و مراکش بکشاند و دور از چشم سنگ اندازان با هزینه ای حدود 10 میلیون دلار و در دو ورسیون ، فیلم مورد نظرش را بسازد.

او همان زمان در یک مصاحبه مطبوعاتی اظهار داشت:"من این فیلم را به دلائل خیلی شخصی ساختم. به عنوان مسلمانی که در غرب زندگی می کند ، برمن واجب بود و وظیفه ام به شمار می آمد که از حقیقت اسلام بگویم. مذهبی که 700 میلیون  پیرو دارد ولی آنچنان در میان آنها ناشناخته است که شخصا به شگفت می آیم. فکر کردم باید این حقیقت را بگویم تا پلی برآن شکاف عمیق باشد."

تصویری که مصطفی عقاد از زندگانی پیامبر اکرم (ص) و سالهای اولیه ظهور اسلام در جزیره العرب نشان می دهد ، به اسلام مبارز و انقلابی که در آن سالها محور  برخی نهضت های سیاسی (از جمله نهضت امام خمینی در ایران) شده بود ، نزدیک تر می نمایاند تا آنچه که خلفا و حکام به قول معروف اسلام پناه و اعوان و انصارشان نشان می دادند. از همین رو با فیلم مخالفت های بسیاری صورت گرفت از جمله نمایش آن در ایران از سوی رژیم شاه ممنوع اعلام گردید و تبلیغات وسیعی علیه فیلم در مطبوعات آن زمان داخل کشور به راه افتاد. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی از نخستین فیلم های خارجی بود که با دوبله ای درخشان (یادآور سالهای طلایی دوبله) روانه اکران شد و مورد استقبال فراوان قرار گرفت.

فیلم صحنه های بیاد ماندنی متعددی دارد و در دفعات بعدی همچنان تماشایی و تاثیر گذار است. شخصا بسیاری از غیر معتقدین به اسلام و حتی مذهب را دیدم که به شدت تحت تاثیر فیلم "محمد رسول الله"(ص) قرار گرفتند و بعضا باورهای دینی پیدا کردند.

هنوز هم می توان بارها و بارها اغلب صحنه های آن را به تماشا نشست. مانند : وقتی حضرت حمزه در میان غبار صحرا پدیدار می شود و از حقانیت برادرزاده اش دفاع می کند، هنگامی در تاریکی غار حرا به حضرت محمد (ص) با آیات سوره مبارکه "علق" وحی می شود، سکانسی که عمار از جلسه مخفی مسلمانان به خانه بازگشته و مورد سوال پدر و مادرش ، یاسر و سمیه قرار می گیرد و سمیه در صحنه ای به غایت تاثیر گذار ماجرای زنده بگور شدن خواهر کوچکش را نقل می کند ،  زمانی که هواخواهان پیامبر به دستور او  دعوتشان را آشکار می نمایند ، فصل ورود پیامبر به مدینه و حرکت سمبلیک شتر ایشان ، سکانس اولین غزوه پیامبر در کنار چاههای بدر، فصل جنگ احد و به شهادت رسیدن حمزه ، زمانی که صلح حدیبیه بسته می شود ، صحنه پیوستن خالد بن ولید  به سپاه اسلام  و... و همه این ها در سکانس فتح مکه توسط سپاه پیامبر به اوج دراماتیک خود

می رسد؛ در صحنه ای از همین سکانس که بلال و خالد فریاد می زنند و مخالفان و معاندان را از فرار برحذر داشته و به امان خواهی دعوت می کنند و می گویند آنان که به خانه ابوسفیان پناه ببرند ، درامان هستند ، ابوسفیان در جمله ای خطاب به همسرش هند می گوید :"از قلب ها وارد می شود" جمله ای که می تواند اساس طریق دعوت اسلام باشد.

و آنچه مصطفی عقاد از تاریخ اولیه ظهور اسلام ساخت نیز برای همیشه در قلب ها باقی خواهد ماند ، همچنانکه خودش و چه باقیات صالحاتی برتر از چنین اثری برای فیلمسازی که در 19 سالگی به آمریکا رفت و در دانشگاه تحصیل کرد .UCLA

 مراجعه می کنیم این جمله نقش بسته که در یک بمب گذاری انتحاری در IMDBهنوز که به صفحه اش درسایت

اردن به شدت زخمی شده است ،  در همان صفحه می خوانیم که سالها به دنبال یافتن حامی مالی جهت ساختن فیلم "صلاح الدین ایوبی" برای زنده کردن گوشه دیگری از تاریخ اسلام  بوده است ولی نتوانست به آن دست یابد. گوشه ای که به آسانی غربی ها با تحریف تاریخ فیلم درباره اش ساختند و آن را تحت عنوان "قلمرو آسمان" توسط ریدلی اسکات به تصویر کشیدند.