مستغاثی دات کام

 
گفت و گو با مایکل چاپلین ، فرزند چارلی چاپلین
نویسنده : سعید مستغاثی - ساعت ۱۱:٠٠ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۳٩٤
 

 

چارلی چاپلین در بیدادگاه مکارتیسم

 

اشاره:

سر چارلز اسپنسر چاپلین را که همین چند روز پیش در 16 آوریل، 125 سال از تولدش گذشت ، نه تنها همه سینما دوستان دنیا بلکه اغلب مردم اهل مطالعه گوشه و کنار جهان می شناسند و چندان نیاز به معرفی ندارد . آثار سینمایی او  بارها و بارها  برای نسل های مختلف به نمایش درآمده و خنده بر لب های بسیاری نشانده ، همجنانکه به چشمان زیادی نیز اشک آورد. چراکه ویژگی سینمای چاپلین در عین بهره گیری از طنز و کمدی ، بیان تراژدی همیشه بشر یعنی تنهایی و سرگشتگی و هویت باختگی است.

ارج و منزلت چارلی چاپلین نزد تاریخ سینما در آن حد است که هنوز پس از گذشت حدود 4 دهه از مرگ وی و بیش از 70 سال از برخی فیلم های ماندگارش ، آثارش بازسازی و بهسازی و اکران مجدد می شوند. چنانچه در  جشنواره کن سال 2002، " دیکتاتور بزرگ" با افزوده شدن حدود 10 دقیقه به عنوان برنامه افتتاحیه این جشنواره به نمایش درآمد و برخی دیگر از فیلم های چاپلین بر روی فرمت D.V.D  پخش مجدد یافتند. از جمله "عصر جدید" که روی یک نسخه باور نکردنی و با کیفیت عالی در سطح جهانی توزیع گردید .
اما علیرغم همه آنچه مردم جهان از چارلی چاپلین می دانند و نسل اندر نسل با آثارش زندگی کرده اند ، بسیاری از گوشه های زندگی او و باورها و دیدگاه هایش ناگفته مانده است . بسیاری از کودکی با فیلم های این نابغه  عالم سینما آشنا شده اند ، اما شاید دورانی ناگفته از زندگی چارلی چاپلین جذابیت هایی اگر نه بیشتر اما در همان حد آثار ماندگارش داشته باشد . دورانی که از ایالات متحده آمریکا اخراج شد و 20 سال دور از این سرزمین زندگی کرد. شاید بسیاری از دوستداران این سینماگر از جمله نگارنده همواره تمایل به آگاهی از نقاط پنهان زندگی این هنرمند خصوصا ایام تبعیدش از آمریکا در دوران مک کارتیسم و نظرگاهش نسبت به آن مقطع سیاه تاریخ آمریکا داشته اند اما کمتر متن و مطلب و مکتوب مستند و قابل اتکایی را در این باب برای مطالعه منتشر شده است. نگارنده سالیان درازی درپی اطلاع از آن دوران سخت زندگی چاپلینی بودم که پس از فیلم "عصر جدید" دیگر جایی در سرزمین به اصطلاح فرصت ها نیافت.

...و ملاقات با مایکل چاپلین ، کوچکترین فرزند چارلز چاپلین فرصت مناسبی برای جامه عمل پوشاندن به آن تمایل دیرین بود ، خصوصا که مایکل در ایام تبعید پدرش ( که فصلی مجزا در زندگی هنری او محسوب می شود ) تا لحظه مرگ در کنارش بود و خاطرات ناگفته زیادی از آن دوران به خاطر سپرده بود.
در پی چندین دیدار با مایکل چاپلین دریافتم که وی علاوه بر آگاهی کافی بر روزگار در تبعید پدرش و نظرات و افق فکری او نسبت به ساخت فیلم هایش ، به دلیل سابقه تهیه و تولید فیلم در استودیوی یونیورسال بر عناصر سینما نیز مسلط بوده که در کنار دانش تاریخی -  سیاسی اش می تواند به گفت و گوی ما رنگ تحلیلی تری بدهد.
لازم به ذکر است که مایکل فرزند اونا اونیل ( دختر یوجین اونیل نویسنده معروف ) آخرین همسر چارلی چاپلین بود که در 30 سال آخر زندگی وی همواره همراه و همیارش بود. پس از مرگ اونا ، مایکل به خانه پدری بازگشت تا مانع به فراموشی سپردن چارلی چاپلین بعد از فوت همسر وفادارش شود و از همان زمان تصمیم گرفت آن خانه قدیمی و خاطره انگیز را به " موزه چاپلین " تبدیل کنند. موزه ای که تمام یادگارهای نابغه عالم سینما را در خود گنجانده و مایکل با پشتکار و تلاش بسیار و البته مساعدت خواهرش "جرالدین" و برادرش " سیدنی" و برخی دیگر از کارشناسان و علاقمندان سینمای چارلی چاپلین به این مهم نائل آمد.

اما گفت و گویی که در پیش دارید حاصل چندین ملاقات حضوری ، تعدادی مکالمه تلفنی (با محل اقامت مایکل در سوییس) و مقداری هم نامه نگاری و ای میل زنی است همراه انبوهی از سوال و جواب درباره چارلی چاپلین ، آثارش و ایام تبعیدش که البته در طول سالهای 1378 (نخستین باری که مایکل چاپلین به دعوت یکی از تهیه کنندگان در ایام برگزاری جشنواره فیلم فجر به ایران آمد و در منزل یکی از دوستان مشترکمان ملاقاتی مفصل با او داشتم) تا 1382 (که تلفنی با او مکالمه ای طولانی برقرار کردم) انجام شده و در همان سالها در برخی وب سایت ها انتشار یافت. اینک بی مناسبت نیست برآستانه 125 امین سالگرد تولد چارلی چاپلین آن گفت و گو باز نشر شود ، خصوصا که در آن سالها کمتر مورد توجه قرار گرفت.

با یاد دکتر خسرو افشار (دوست و رفیق 40 ساله مایکل) که اسباب این ملاقات ها و مکالمات را فراهم آورد و زحمت عکس ها را هم کشید و اواخر پاییز گذشته ناگهان مطلع شدم در اثر بیماری سرطان در کانادا فوت کرده است. خدایش رحمت کند.


 
 
بازپخش مجموعه مستند "از غدیر تا موعود" در ایام نوروز
نویسنده : سعید مستغاثی - ساعت ۱٢:٠۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٧ فروردین ۱۳٩٤
 

 

روزی روزگاری روحانیت...

 

"از غدیر تا موعود" ، عنوان مجموعه مستندی که به نویسندگی و کارگردانی سعید مستغاثی و تهیه کنندگی رضا جعفریان ، در گروه سیاسی شبکه خبر تهیه شده و در خرداد و تیرماه سال گذشته  روی آنتن این شبکه رفت ، مجددا در ایام نوروز هر روز از این شبکه پخش می شود.

مجموعه مستند "از غدیر تا موعود" حکایت پدید آمدن و رشد و حرکت تاریخی قشر و طبقه ای است که اینک در فرهنگ اجتماعی ما ، روحانیت نام گرفته از صدر اسلام و زمان حضرت رسول اکرم (ص) تا زمان ائمه اطهار (ع) و تازمان غیبت حضرت حجت (عج) و پس از آن تا به امروز . قشر و طبقه ای علمی که در طول تاریخ به علماء و فقها هم معروف بوده اند. حکایت شکل گیری گروهی که براساس آیه ای از آیات کلام الله مجید برای آموزش و تفقه در دین و نشر و ترویج آن ، حرکت کردند  و جوامع مختلف را به حرکت درآوردند از نواب خاص حضرت ولی عصر (عج) تا علمای بزرگ تاریخ اسلام و تا حضرت امام خمینی ره) . حکایت حوزه های علمیه که مرکز پرورش و آموزش این علماء بودند و کانون شکل گیری تمدنی که حدود 10 قرن فرهنگ و اندیشه و علم و هنر جهان را هدایت کرد.